Jorge Lizalde

Saethu Cwningod yn bwrw golwg ar hinsawdd wleidyddol wenwynig

3 Mai 2019

Adolygid gan  Llion Carbis o Saethu Cwningod yn Theatr y Sherman.

Er cof am ddiwedd Rhyfel Cartref Sbaen 80 mlynedd yn ôl, mae PowderHouse mewn cydweithrediad â Theatr y Sherman a Theatr Genedlaethol Cymru wedi creu drama sy’n adrodd hanes unigolyn a aeth i frwydro yn erbyn Ffasgaeth yn Sbaen.

Dyma ddrama unigryw, a gymharol abstract, sy’n plethu ieithoedd a delweddau amrywiol i greu perfformiad trawiadol. Ceir hanes y prif gymeriad trwy’r Gymraeg, Saesneg, Sbaeneg a Basgeg, yn sôn am ei brofiadau o fynd i ryfela yn Sbaen. Mae arddull yr actio yn flaengar ac yn ddramatig, gyda phwyslais amlwg ar fynegiadau wynebol amrywiol, a defnydd effeithiol o ystumiau i gyfleu emosiynau.

Rhaid canmol y perfformiad ar ei defnydd craff o gerddoriaeth fyw, a pherfformiwyd gan Sam Humphreys, sy’n creu naws atmosfferig tu hwnt, ac mae defnydd cerddoriaeth sy’n chwarae ar hap, a goleuadau sy’n amrywio eu dwyster yn gyson yn llwyddo i ddyfnhau’r awyrgylch.

Am wagle ac offer sy’n cymharol gyfyngedig, mae’r actorion Alejandra Bacelar Pereira, Gwenllian Higginson a Neal McWilliams yn defnyddio’r llwyfan yn arbennig o dda; ac mae’r tri unigolyn – pob un yn cyfathrebu mewn gwahanol iaith – yn llwyddo i ymgysylltu â’r gynulleidfa yn dda, ac yn creu perfformiad sy’n llwyr gredadwy.

Hiwmor

Wrth ystyried difrifoldeb rhai o’r digwyddiadau hanesyddol sy’n cael eu cyfeirio atynt, megis y rhyfel yng Ngogledd Iwerddon, trychinebau pyllau glo Cymru, a’r frwydr yn erbyn Ffasgaeth – thema ganolog y ddrama – mae’r defnydd annisgwyl o hiwmor i ysgafnhau’r testunau ac yn cyferbynnu gyda thrymder y digwyddiad yn hynod effeithiol. Techneg ddefnyddiol ydyw o sefydlu perthynas gyda’r gynulleidfa o eiliad cychwynnol y ddrama.

Yn ddiddorol, mae’r ddrama yn cyfathrebu nid oes un ymgyrch wleidyddol, er gwaethaf ei hamcanion egwyddorol, sy’n amddifad o waed ar eu dwylo. Ceir ymdeimlad bod pob ymgyrch wleidyddol yn gallu cael ei chamddefnyddio, hyd yn oed y rhai sy’n honni ewyllys da.

Labeli yn ddiwerth

Yr olygfa amlycaf a llwyddodd i ategu’r neges yma oedd diweddglo’r perfformiad, ymhle mae’r ddrama yn llwyddo i fychanu ac i arddangos pa mor ddiwerth yw labeli gwleidyddol. Mewn cyfnod o dyndra gwleidyddol dwys, mae yna dueddiad amlwg i ddiffinio ein credoau. Er bod nifer yn edrych am ymdeimlad o berthyn trwy’r fath weithred, mae labeli yn naturiol yn golygu bod eich credoau yn anghymharus a phobl eraill; a llwydda’r ddrama i gyfleu pa mor anarferedig yw’r fath tueddiad gyda golygfa ddifyr tu hwnt.

Er bod prif neges y ddrama yn drawiadol iawn, ac yn andros o berthnasol wrth ystyried gwenwyndra presennol yr hinsawdd wleidyddol fyd eang; nid yw’r ddrama yn llwyddo i gyfathrebu’r neges i’w llawn botensial. O bosib, bydd diwygio’r gosodiad ymhle mae’r stori yn cael ei hadrodd yn helpu hogi ffocws ar y brif thema yn well. Wedi’r cyfan, dyma ddrama ddiddorol ac unigryw, sy’n meddu ar berthnasedd amlwg.

Rhannu'r erthygl hon

sylw ar yr adroddiad yma