Mis Hanes Pobl Ddu: Cyn-aelodau’r Black Panthers yn siarad yng Nghaerdydd

10 Hydref 2013

Mae Efa Thomas a Steffan Cravos yn adrodd peth o gefndir y mudiad a elwid y “Bygythiad mwyaf i ddiogelwch mewnol yr Unol Daleithiau”

Fel rhan o Fis Hanes Pobl Ddu bydd dau gyn-aelod o’r Black Panthers yn ymweld â Chaerdydd. Mae Jonina Abron-Ervin a Lorenzo Kom-boa Ervin yn teithio o amgylch Prydain yn siarad am eu profiadau o fod yn rhan o’r symudiad Pŵer Du yn yr Unol Daliethau.

Yn yr 1960au bu’r mudiad radical Black Panthers yn ymladd yn erbyn gorthrwm a hiliaeth,  gan wneud safiad cryf yn erbyn rhagfarn a thrais y sefydliad a’r heddlu tuag at bobl dduon. Tra bu’r grŵp yn brwydro’r Ku Klux Klan treisgar, roeddent hefyd yn rhedeg rhaglenni bwydo i blant, gan roi hyd at ddeg mil brecwast am ddim yn ddyddiol. Roedd yr awdurdodau yn ei hystyried yn fwy o fygythiad am fwydo pobol nag am y ffaith roedd ganddynt arfau. Fe’i gelwid y “Bygythiad mwyaf i ddiogelwch mewnol y wlad” gan J.Edgar Hoover o’r FBI a thaflodd rym y wladwriaeth yn eu herbyn. Defnyddiwyd nifer o dactegau yn cynnwys gwyliadwriaeth, ymdreiddiad ac aflonyddu gan yr heddlu er mwyn tanseilio eu harweinyddiaeth er mwyn gwanhau a dinistrio’r grŵp.

Maniffesto

Sylfaen y Black Panthers oedd eu rhaglen deg pwynt chwyldroadol a lansiwyd yn 1966 gan Huey Newton a Bobby Seale. Roedd eu gofynion yn seiliedig ar syniadaeth Farcsaidd a chenedlaetholdeb du. Roedd y rhaglen yn faniffesto oedd yn galw am newid sylfaenol yn America drwy ddiwallu anghenion pobl dduon ac i ddiweddu eu gormes.  Roeddent  yn brwydro dros ryddid; cyflogaeth lawn; tai gweddus; addysg oedd yn cynnwys gwir hanes America ac i eithrio pob dyn du o wasanaeth milwrol, ymysg materion eraill.black-panther-3-cymraeg

Roedd ‘Pŵer Du’ yn slogan gwleidyddol a hefyd yn enw ar gyfer gwahanol ideolegau yn gysylltiedig â brwydr pobl ddu i wneud penderfyniadau dros eu hunain. Roedd nifer o grwpiau yn rhan o’r symudiad, a rhai yn hyrwyddo cenedlaetholdeb du ac ymneilltuaeth ddu ac yn gwrthod cydweithio gyda radicaliaid croenwyn. Serch hynny roedd gan y Black Panthers ideoleg wahanol. Er eu bod yn ysteried eu hunain yn brwydro yn erbyn strwythur pŵer oedd gan fwyaf yn wyn, nid oedd eu brwydr yn erbyn yr hil wyn. Yn hytrach roeddent yn ymladd yn erbyn yr unigolion yn y strwythur pŵer presennol oedd yn digwydd bod yn wyn. Roedd Bobby Seale o’r farn fod gorthrwm y bobl ddu yn ganlyniad i ecsploetiaeth economaidd, a taw brwydr ddosbarth nid brwydr hil oedd angen ei ymladd.

Carcharor Gwleidyddol

Mae’r ddau siaradwr, Jonina a Lorenzo wedi bod yn ymgyrchwyr Pŵer Du ers y 60au. Bu Jonina yn olygydd papur y Black Panthers ac yn cydlynu rhaglen fwydo plant yn ardaloedd tlotaf dinasoedd America. Yn sgil ei ran yn y symudiad Pŵer Du bu Lorenzo yn garcharor gwleidyddol a hefyd yn ffoadur gwleidyddol. Maent ill dau wedi bod yn ymgyrchu yn erbyn hiliaeth, gorthrwm a choloneiddio, ac yn parhau i wneud hyd at heddiw.

Mae’r sgwrs am ddim ac yn gyfle unigryw i ddysgu am gyfnod pwysig yn hanes America. Bydd hefyd yn siŵr o ysbrydoli unrhyw grŵp lleiafrifol sydd yn brwydro gorthrwm o unrhyw fath heddiw, ac yn gymorth i ni fel unigolion ailasesu y rhan rydym ni yn chwarae yn ein cymunedau, a phwysigrwydd brwydro dros ein hawliau.

Bydd Jonina & Lorenzo yn ymddangos yng Nghanolfan Gymunedol Butetown ar Ddydd Sul, 13eg o Hydref am 6yh. Nid oes angen archebu tocyn, ond croesawyr cyfraniadau ar y noson.

Am fwy o fanylion am Fis Hanes Pobl Ddu, cliwich yma.

Canolfan Gymunedol Butetown, Louden Square, Butetown CF5 5UZ

 

Tagiau erthygl

Rhannu'r erthygl hon

sylw ar yr adroddiad yma

Meilyr Sion yn dweud:

Dwi lan yng Nghaeredin ac yn mynd i golli’r noson arbennig a diddorol. A fyddai modd derbyn rhestr o lyfrau sy’n olrhain hanes y mudiad pwysig yma? Dwi wedi bod yn aflwyddinnaus hyd yn hyn.

Efa yn dweud:

Hei Meilyr, dwi’n gwybod fod Jonina am fod yn son am ei llyfr newydd hi fel rhan o’r sgwrs yma, felly ella byddai hwna o diddordeb… Mae’r enw ar y poster yn yr erthygl uchod