Fideo bwlio yn ysbrydoli Y Llais/Voice

1 Awst 2014

Gan Lois Gwenllian

Fideo a wnaeth ysbrydoli’r perfformiwr ifanc o Bwllheli sydd bellach wedi setlo yng Nghaerdydd, Elgan Rhys, i greu’r perfformiad newydd Llais/Voice ac i fynegi ei brofiadau yntau o gael ei fwlio.

Mi gefais i sgwrs gydag Elgan yn ddiweddar i gael gwybod mwy amdano ef ei hun ac am y syniad tu ôl i’ w gynhyrchiad newydd.

Ychydig flynyddoedd yn ôl postiodd merch ifanc o’r enw Amanda Todd fideo ar youtube yn adrodd ei stori hi am iselder, pryder a bwlio. Mae stori Amanda Todd yn un hynod drist ac mae ei fideo pwerus hi wedi helpu miloedd o bobl ifanc ledled y byd i siarad am eu profiadau a’u hofnau gan eu harbed rhag y gwirionedd dychrynllyd o broblemau’n ymwneud â bwlio ac iselder. Mae Elgan Rhys yn un ohonynt.

Mae perfformiad cyntaf cwmni Elgan, Llais/Voice, ymlaen yn Theatr y Sherman y penwythnos hwn. Eglurodd Elgan wrtha’ i pam aeth o ati i greu’r perfformiad ar ôl gweld y fideo. “Pan wyliais i’r fideo am y tro cyntaf, y peth ddaru ‘nharo i oedd y ddelwedd o Amanda Todd yn dal ‘flashcard’ a ninnau ddim yn gweld ei hwyneb hi… a’r ffaith ei bod hi’n amlwg yn methu siarad am ei phrofiadau. Roedd o’n dorcalonnus gwylio’r ferch yn hollol unig, a’r diffyg cyfathrebu yn ei bywyd.”
Y diffyg cyfathrebu hwnnw sy’n ganolbwynt i Llais/Voice. Does dim siarad na deialog. Mae’n cael ei alw’n berfformiad ‘dilafar’. “Mae’r ffaith bod y perfformiad yn hollol ddilafar ac yn weledol ofnadwy yn her i’r gynulleidfa, ac i mi! Y bwriad ydy eu bod nhw wastad yn meddwl, a bod dim eiliad o orffwys.” Mae’r cysyniad yn atsain rhai o symptomau person sy’n dioddef o bryder neu iselder. At hynny, ychwanegodd Elgan, “mi fydd pawb yn cael profiad hollol wahanol ac yn cael cyfle i ddehongli’r darn fel y fynnen nhw.”

Gobaith y perfformiwr ifanc yw cynnig profiad gwahanol i fynychwyr cyson y theatr, “dydan ni ddim eisiau i’r gynulleidfa ddod i mewn i’r gofod, gwylio’r perfformiad, a dyna ei diwedd hi… mi fyddwn ni’n sicrhau bod eu profiad nhw yn parhau tu allan i’r gofod perfformio.”
Mae’n gyfnod cyffrous i Elgan. Dyma gynhyrchiad cyntaf ei gwmni o, Pluen, ac yn wir y rheswm tu ôl i sefydlu’r cwmni. “Mae’r datblygu’r prosiect wedi digwydd dros gyfnod o flwyddyn a hanner – a hynny yn ystod fy amser ym Mhrifysgol De Cymru, cyfnod preswyl yn Theatr y Sherman ac yng Nghanolfan y Mileniwm. Dw i wedi bod ddigon ffodus i gael cefnogaeth Cyngor Celfyddydau Cymru gyda’r prosiect hefyd – felly mae eu ffydd nhw yndda i, yn sicr wedi fy annog a fy ysbrydoli i i ddechrau cwmni fy hun.”

Ychydig ddyddiau cyn y perfformiad cyntaf yn Theatr y Sherman mi holais sut mae’r nerfau? “Wel, mae hwn yn ddarn hunangofiannol, ac yn hollol onest, felly dw i’n eithaf nyrfys am rannu popeth gyda’r gynulleidfa. Ond, dyna yw’r math gorau o theatr!”

Bydd Llais/Voice yn Theatr y Sherman ar y 1af a’r 2il o Awst am 7:30.

Rhannu'r erthygl hon

sylw ar yr adroddiad yma