Creu Cerddoriaeth Y Gwyll

29 Ebrill 2014

gan Ffin Records

O’r cychwyn cyntaf pan ofynnwyd i’r cyfansoddwr John Hardy greu’r sgôr ar gyfer y ddrama dditectif tywyll Cymreig Y Gwyll/Hinterland, roedd o’n gwybod bod her o’i flaen ac y byddai’n rhaid tyrchu’n ddwfn i greu cerddoriaeth fyddai’n cyd-fynd â’r straeon unigryw ar y sgrin. “Mi gymerodd amser,” meddai John, “i ddarganfod byd cerddorol fyddai’n gydradd â’r tirluniau anhygoel hynny, y cymeriadau cymhleth a straeon yng Ngorllewin Cymru –  diamser, elfennig ac yn prysur ddiflannu.”

Byddai rhaid i’r gerddoriaeth adlewyrchu’r lleoliad gwledig eang, awyrgylch y gwahanol leoliadau ym mhob pennod, o’r rhaeadr rewedig i’r fferm unig a’r dref glan y môr, personoliaethau’r prif gymeriadau a stori gefndir y prif gymeriad cymhleth a blinderus Y Ditectif Prif Arolygydd, Tom Mathias (Richard Harrington).

Wrth i’r sgriptiau a’r delweddau ddechrau cyrraedd, aeth John ati i weithio gyda’i dîm creadigol, Victoria Ashfield (Tic) a Benjamin Talbott (Benjie) i ddatblygu cynhwysion ei fyd cerddorol, oedd yn cynnwys emyn Gymraeg, nodau isel iawn ar y piano, caneuon clasurol gan Schubert, effeithiau arbennig ar y delyn a synau ysgubol y llinynnau. Ond penderfynodd y tîm ar y dechrau, mai’r hyn fyddai’n allweddol i ddod a’r cwbl at ei gilydd fyddai’r dulliau a ddefnyddid i recordio’r synau. “Roeddem ni’n gytûn y dylid recordio o ffynonellau byw go iawn, gyda’r meicroffon mor agos â phosib, er mwyn dal synau go iawn a’u hansawdd amrwd, graenog a gonest.

“Fe recordio ni biano, glarinét a feiolin gyda’r meic mor agos â phosib,” meddai Tic, “nes dy fod di wir yn gallu clywed sŵn y bwa ar y llinynnau a sŵn cras y resin.” Mae’r arddull recordio amrwd a moel yn cyd-fynd â chymeriadau yn Y Gwyll/Hinterland ble mae’r dioddefwyr, y lladdwyr a’r ymchwilwyr oll yn fregus, mae gan bawb eu cyfrinachau, a does dim byd yn ddu a gwyn.

Un set bwysig o gynhwysion yn y byd cerddorol oedd recordiadau o’r piano gyda chlipiau a phapur yn cyffwrdd y llinynnau, er mwyn rhuglo, pingio neu greu sŵn dwfn wrth i’r nodyn gael ei daro.
“Roeddem ni isio synau pwl, crablyd a fyddai rhywsut yn ergydiol,” meddai Tic. “Fe ddefnyddion ni’r rhain yn rhai o’r golygfeydd mwyaf tywyll, fel y golygfeydd yn yr atig yn y bennod gyntaf, a’r ystafell dywyll yn yr ail bennod – mi ddefnyddion ni synau piano anghonfensiynol yn yr achos yna er mwyn dangos Mathias yn gweithio ei ffordd trwy’r gofod yn strategol a’i feddwl ar waith.” Felly pam byddai’r nodau piano llygredig hynny yn adlewyrchu’r awyrgylch penodol yna? “Dwi’n meddwl mai’r ffin rhwng sŵn organig sy’n adlewyrchu’r dirwedd a’r sinematograffi brydferth sy’n gweithio, ond gan fod y piano wedi ei baratoi gyda’r clipiau a’r papur mae’n rhoi naws tywyllach, caletach a mwy dirgel i’r sain.”

Aeth y tîm gam ymhellach gyda’r synau anarferol yn y drydedd bennod, sy’n canolbwyntio ar lecyn unig mewn coedwig anghysbell. “Roeddem ni wir eisiau byd cerddorol fyddai’n dod â syniad o’r lle i lygaid y meddwl,” esbonia Tic, “felly pam ddim mynd allan a recordio’r synau naturiol, synau’r goedwig, a’u defnyddio nhw mewn cyd-destun cerddorol?” Yn ystod eu sesiwn recordio yn y Fforest Fawr bu Tic a Benjie yn recordio synau’r brigau’n symud, y dail yn siffrwd a ffyn yn cael eu llusgo ar hyd y llawr.Hinterland Soundtrack Artwork

Roedd lleisiau hefyd yn ffynhonnell sain bwysig oedd John a’i gydweithwyr yn ei defnyddio i adrodd y straeon. Yn y drydedd bennod, mae llais dyn i’w glywed yn ysgafn ac mae hyn yn cysylltu â’r dioddefwr y stori. Wrth i ragor o wybodaeth gael ei ddatgelu daw’r llais yn gryfach ac yn gliriach. Mae lleisiau hefyd yn cael eu defnyddio fel dangosyddion, i awgrymu cysylltiadau â digwyddiadau sydd eto i ddod, er enghraifft llais benywaidd yn nhrac sain y bedwaredd bennod sy’n ymddangos ar eiliad hanfodol er mwyn dangos bod cymeriad arall mewn perygl.

Mae’r gyfres yn arloesol gan fod dwy fersiwn wedi ei ffilmio, un yn Gymraeg ac un yn Saesneg, gyda’r Gymraeg yn cael ei dangos ar S4C a fersiwn ddwyieithog (gydag isdeitlau ar gyfer y Gymraeg) a ddarlledwyd ar BBC One Cymru ac a fydd yn cael ei darlledu ar BBC Four dydd Llun 28 Ebrill. Roedd yr actorion yn recordio golygfa mewn un iaith, ac yna’n ei recordio hi eto mewn iaith wahanol, gan wneud y mwyaf o nawsau’r ddwy iaith. Roedd hyn yn golygu bod gwahaniaeth rhwng yr amseru o eiliad i eiliad ar y ddwy fersiwn, felly roedd gofyn i dîm cerddoriaeth John Hardy addasu ar gyfer hyn. Gan weithio ar y fersiwn Saesneg gyntaf, byddai’r tîm wedyn yn gosod y gerddoriaeth ar y fersiwn Gymraeg ac yn ei addasu fel bod y gerddoriaeth yn gweddu’n berffaith i’r areithiau, y digwyddiadau a’r toriadau ym mhob fersiwn.

Canlyniad y manylder hwn, a chymaint o ddychymyg a gofal gyda’r sain a’r syniadau ydi trac sain gyfoethog sy’n llawn o emosiynau ac arlliwiau sydd wedi ei gwreiddio yn y tirlun, ac yn straeon Y Gwyll/Hinterland, yn union fel y ddrama.

Mae ymateb y gwylwyr a’r adolygwyr wedi bod mor bositif nes bod chwaer gwmni John Hardy Music wedi penderfynu rhyddhau’r trac sain ar albwm er mwyn cyd-fynd â darllediad Y Gwyll/Hinterland ar BBC Four.

Meddai’r gwylwyr “mae’r barau agoriadol yn dal i fynd rownd yn fy mhen – hiraethus, ond prydferth, melodaidd, ac eto wedi eu hysbrydoli gan y tirlun er mwyn gweddu’r berffaith i’r lleoliad,” ac “mae’r gerddoriaeth yn wych…mae’n dipyn o gamp creu darn mor brydferth mor gyflym.” Mae The Guardian hefyd wedi canmol y “trac sain hudolus” a The Time wedi disgrifio Y Gwyll/Hinterland fel cyfres sydd “ymhell ar y blaen o ran crafter ac oriogrwydd sy’n cael ei gynnal gydol y rhaglen.”

Meddai Gwawr Martha Lloyd, Comisiynydd Drama S4C:

“Mae creu cyfres ddrama ditectif fel ceisio creu pos cymhleth, ac i sicrhau ei fod yn gywir rhaid gwneud yn siŵr bod pob rhan a phob elfen yn berffaith. Dyna pam fod trac sain Y Gwyll/Hinterland mor bwysig; roedd hi’n hanfodol bod y gerddoriaeth nid yn unig yn gweithio ond yn cyd-fynd â’r hyn oedd ar y sgrin ac yn ei gyfoethogi, ac mae John a’r tîm yn bendant wedi llwyddo. Mae’r trac sain yn un hudolus, sy’n codi croen gŵydd ac yn oeri’r gwaed ar adegau, ac mae’n dod â fflyd o ddelweddau i lygaid y meddwl. Dwi’n edrych ymlaen yn fawr iawn i gael copi o’r CD, a dwi’n siŵr y bydd yn mynd â fi yn ôl i fyd hudol a hiraethus tirwedd Aberystwyth dro ar ôl tro.

Caiff trac sain Y Gwyll / Hinterland ei ryddhau gan Ffin Records ar 9 Mai ar iTunes, Amazon a ffinrecords.co.uk. Mae darllediad Y Gwyll/Hinterland yn dechrau ar BBC Four ddydd Llun 28 Ebrill. Cynhyrchwyd Y Gwyll / Hinterland gan Fiction Factory mewn cydweithrediad â S4C, Tinopolis, Cronfa Gyd-gynhyrchu S4C ac ALL3MEDIA International ltd. Bydd BBC Cymru Wales hefyd yn bartneriaid cynhyrchu ar yr ail gyfres.

Bydd y gwaith yn dechrau ar yr ail gyfres, yn ystod yr Hydref ac i’w darlledu ddiwedd 2014 / ddechrau 2015.

Rhannu'r erthygl hon

sylw ar yr adroddiad yma