Biwrocratiaeth Boncyrs

27 Ionawr 2016

 …neu, yr angen i atgoffa Gweinidog Capel Salem (ac eraill) i beidio a hyrwyddo gweithredoedd terfysgol.

 Mae Simon Thomas, AC, yn hen foi iawn. Digon cyfeillgar a digon call.

Braf oedd ei weld, felly, yn beirniadu Llywodraeth Cymru am greu gormod o waith biwrocrataidd i’n hysgolion:

Plaid Cymru’s education spokesman Simon Thomas said: The Estyn…report echoes teachers’ criticisms that the Labour government has imposed too many new strategies, programmes and initiatives – leaving them with too much red tape.

Fel llywodraethwr un o ysgolion gorau Caerdydd, rwy’n ofni fy mod yn gweld yn glir iawn effaith hyn oll ar yr ysgol. A’r argraff rwy’n ei chael yw fod y sefyllfa’n mynd o ddrwg i waeth.

Ai fel mae hi ar athrawon?

Ai fel mae hi ar athrawon?

Erbyn hyn, mae athrawon yn gorfod treulio un diwrnod bob pythefnos i ffwrdd o’r ystafell ddosbarth, er mwyn delio gyda’i gwaith ‘Cynllunio, Paratoi ac Asesu’.

Felly, diolch i obsesiwn y Llywodraeth efo biwrocratiaeth ddi-ddiwedd, mae 10% o amser ein hathrawon gyda’n plant wedi ei golli, er mwyn iddynt lenwi ffurflenni.

Mae’n sefyllfa warthus. Ac mae polisïau’r  Llywodraeth yn ein gwneud yn destun sbort o amgylch y byd, wrth i’n safonau addysg ddisgyn o flwyddyn i flwyddyn.

Beth yw’r ateb, felly?

Wel, wheeze diweddaraf y Llywodraeth a Chyngor Sir Caerdydd yw’r polisi newydd i ddelio efo Ymwelwyr a Siaradwyr Allanol. Mae disgwyl i bob ysgol ei ddilyn.

I fod yn deg, mae’n adlewyrchu strategaeth Prevent y DU. Er hynny, gallwch weld isod yr hyn mae’r Llywodraeth / Cyngor Sir yn ei weld yn addas i ofyn i’n hathrawon prysur i’w wneud wrth wahodd ymwelwyr i’r ysgol.

Gallwch ei ddarllen, os hoffech. Mae’n werth gwneud, er mwyn gweld faint o waith sydd ynghlwm, erbyn hyn, gyda’r broses o wahodd nyrs, y ficer lleol, plismon, rhiant, staff yr Urdd ayb, i siarad gyda phlant ein hysgolion.

Mae yma 38 cam sydd angen eu dilyn – ac mae disgwyl i’r ysgol wneud y cyfan!

Rwy’n derbyn fod ambell i gam yn ddigon syml (megis llofnodi’r llyfr ymwelwyr). Ond mae nifer ohonynt yn fwy cymhleth a thrwm, o ran amser ac ymdrech.

A (heblaw am y camau sy’n cyfeirio at ‘siaradwyr’), mae’r camau’n berthnasol i bawb sy’n ymweld a’r ysgol, gan gynnwys adeiladwyr ayb.

Gobeithio i chi sylwi ar camau 14 i 20. Mae’r rhain yn fendigedig! Wedi’r cyfan, rhowch eich hun yn ‘sgidie’r athro druan sy’n gorfod sicrhau fod hen fenyw sy’n dod i ddarllen i’r plant mewn ysgol cynradd; gweinidog Capel Salem; neu imam o’r mosg lleol, yn gwybod fod rhaid iddynt gydymffurfio â deddfwiriaeth y DU ac i beidio annog casineb, galw am dorri’r gyfraith, neu annog gweithredoedd terfysgol.

Mae’r holl beth yn hollol hurt. Mae angen i’r rheini a ddatblygodd y ddogfen yma, a’r rheini a’i cymeradwyodd, ddeall yn well byd addysg, bywyd ysgol a bywyd athrawon.

Mae gosod y fath strwythur yn ei le yn anhygoel ac yn adlewyrchiad o gariad gweison sifil y Llywodraeth a staff Cyngor Sir Caerdydd at fiwrocratiaeth ddi-angen. Mae nhw oll yn rhy ‘risk-averse’ (felly mae’n well ganddynt gynnwys pwyntiau gweithredu, na pheidio cynnwys pwyntiau gweithredu) – ac, wrth gwrs, nid yw’r polisi yma’n creu unrhyw waith ychwanegol iddyn nhw  – a does ddim ots ganddynt am y pwysau ychwanegol mae hwn yn gosod ar ein athrawon, a’r sefyllfaoedd anodd iawn mae’n gallu creu iddynt.

Ac, wrth gwrs, mae hwn yn un allan o tua hanner cant o bolisïau a osodir ar ein hysgolion gan y biwrocratiaid di-wyneb sy’n byw’n hapus ar eu planed arbennig ym Mharc Cathays a Bae Caerdydd.

Oes unrhyw rhyfedd, felly, bod ein ysgolion yn ei chael yn anodd i ymdopi?

Tybed, felly, a yw’r biwrocratiaid yma, sy’n paratoi’r gwahanol bolisïau, fyth yn siarad efo’i gilydd? Neu a ydynt yn paratoi’r amrywiol bolisïau heb sylweddoli fod y biwrocrat drws nesa, a’r biwrocrat lawr y coridor, a’r biwrocrat ar y trydydd llawr eisoes wedi creu llwyth o waith i’n ysgolion drwy gyhoeddi hyd yn oed mwy o bolisïau?

Dyma, felly, fy her i Brif Weinidog a Gweinidog Addysg Llywodraeth Cymru.

Rwy’n galw arynt i benodi Biwrocrat Buster. Prif nod y Biwrocrat Buster fydd edrych ar yr holl bolisïau a gweithdrefnau sydd wedi eu gosod ar ein hysgolion – a mynd ati i leihau’r baich gweinyddol sydd ar ein hysgolion a’n hathrawon o leiaf 50% erbyn diwedd 2016.

Yn y cyfamser, rwy’n annog holl ddarllenwyr Pobl Caerdydd i deithio i **** er mwyn ymuno a **** ac i osod **** ym Mharc Cathays tra’n cyhuddo pob **** o fod yn ***** a’i fygwth efo *****.

 

 Y 38 cam:

  1. sicrhau fod pob ymwelydd yn cydymffurfio â’r polisi
  2. gweithredu’r polisi ar y cyd a pholisïau eraill, sef y Polisi Diogelwch ac Amddiffyn Plant, y Polisi Iechyd a Diogelwch a Pholisi Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd Cyngor Caerdydd
  3. cyn gwahodd ymwelydd, gadael i’r pennaeth wybod, gan nodi perthnasedd a diben yr ymweliad
  4. y pennaeth i nodi pa fath o oruchwylio a gwiriadau (pre-visit checks) sy’n ofynnol cyn bwrw ymlaen a’r ymweliad
  5. rhaid i’r trefnydd drafod gyda siaradwyr allanol sut y bydd eu sesiwn yn ychwanegu gwerth at brofiad dysgu’r disgyblion
  6. rhaid i’r trefnydd sicrhau bod deilliannau dysgu’r siaradwr yn cyd-fynd â rhaglenni neu gynllun gwaith yr ysgol a’u bod yn unol a pholisïau’r ysgol
  7. rhaid i’r trefnydd fod yn hyderus bod gan siaradwr arbenigedd yn y maes dan sylw, ynghyd â’r profiad a’r sgiliau angenrheidiol i gyflwyno sesiynau sy’n berthnasol ar gyfer yr ystod oedran – a’u bod yn ffeithiol gywir
  8. rhaid i’r trefnydd drafod a chytuno, gyda’r siaradwr, ar ddeilliannau dysgu y gobeithir eu cyflawni yn y sesiwn
  9. rhaid i’r trefnydd drafod gyda’r siaradwr ffiniau proffesiynol, gan gynnwys y cyfrifoldeb am ddisgyblaeth
  10. rhaid i’r trefnydd rhoi wybodaeth am y disgyblion i’r siaradwr, gan gynnwys oedran a’r gymhareb disgyblion (’does dim syniad ’da fi beth yw hwnna), cefndir, ethnigrwydd a diwylliant y disgyblion ac unrhyw anghenion addysgol arbennig
  11. rhaid i’r trefnydd roi enw cyswllt i bob ymwelydd
  12. rhaid i’r trefnydd sicrhau bod y gweithgaredd yn bodloni canllawiau iechyd a diogelwch – a cyflawni asesiad risg yn seiliedig ar y sesiwn (bydd canllawiau arall am gyflawni asesiad risg ar gael yn rhywle, go debyg)
  13. rhaid i’r trefnydd sicrhau bod ymwelwyr yn ymwybodol o weithdrefnau diogelu’r ysgol a’u galluogi i gael mynediad at bolisïau eraill, megis y Polisi Amddiffyn Plant
  14. mae’n rhaid i’r ysgol sicrhau fod siaradwyr ac ymwelwyr yn cydymffurfio a deddfwriaeth y DU.
  15. mae’n rhaid i’r ysgol sicrhau nad yw safbwyntiau neu syniadau’r siaradwyr ac ymwelwyr yn tresmasu ar hawliau pobl eraill, neu’n gwahaniaethu yn eu herbyn
  16. mae’n rhaid i’r ysgol sicrhau fod siaradwyr ac ymwelwyr yn cytuno i beidio â defnyddio iaith neu ddull o fynegi sy’n dramgwyddus, yn fygythiad i’r drefn gyhoeddus, yn fygythiad i iechyd a diogelwch unigolion, yn annog eraill i gyflawni gweithgareddau troseddol, neu’n symud yn groes i hawliau sifil neu ddynol unigolion
  17. mae’n rhaid i’r ysgol sicrhau fod siaradwyr ac ymwelwyr yn gwybod na ddylent fynd yn groes i werthoedd craidd Prydain, sef democratiaeth, y rheol gyfreithiol, rhyddid yr unigolyn a dangos parch a goddefgarwch tuag at y rheini â ffydd a chredoau gwahanol
  18. mae’n rhaid i’r ysgol sicrhau fod siaradwyr ac ymwelwyr yn gwybod na ddylent annog casineb, trais neu alw am dorri’r gyfraith
  19. mae’n rhaid i’r ysgol sicrhau fod siaradwyr ac ymwelwyr yn gwybod na chaniateir iddynt annog, mawrygu neu hyrwyddo unrhyw weithredoedd terfysgol, gan gynnwys unrhyw unigolion, grwpiau neu sefydliadau sy’n cefnogi’r fath weithredoedd
  20. mae’n rhaid i’r ysgol sicrhau fod siaradwyr ac ymwelwyr yn gwybod na ddylent ledaenu eithafiaeth, radicaliaeth, casineb neu ddiffyg goddefgarwch yng nghymuned yr ysgol
  21. os bydd siaradwr allanol yn mynd yn groes i’r uchod, bydd angen i’r ysgol ei wahardd o’r safle
  22. rhaid i’r trefnydd sicrhau fod disgyblion yn cael amser i fyfyrio ar yr hyn a ddysgwyd ganddynt
  23. yn y dderbynfa, rhaid i bob ymwelydd nodi pwrpas eu hymweliad
  24. mae’r pwrpas i’w gadarnhau gan yr aelod o staff sy’n eu derbyn
  25. rhaid i’r ymwelydd lofnodi llyfr ymwelwyr
  26. rhaid i’w ymwelydd nodi eu hamser cyrraedd
  27. rhaid i’r ymwelydd wisgo bathodyn adnabod
  28. bydd staff y dderbynfa’n esbonio’r gweithdrefnau i’w dilyn petai’n rhaid gadael yr adeilad (ac mae angen i’r rhain gael eu nodi ar gefn y bathodyn)
  29. rhaid atgoffa ymwelwyr am y polisi dim ysmygu
  30. mae’n rhaid i’r ysgol gadw rhestr o ymwelwyr cymeradwy ar gyfer rheini sy’n ymweld yn rheolaidd
  31. cyn mynd ar y rhestr, mae’n rhaid i’r ymwelwyr ddangos fod ganddynt wiriad Gwasanaethau Datgelu a gwahardd estynedig cyfredol clir
  32. yn ogystal, mae angen iddynt ddangos fod ganddynt wiriad gwaharddiad plant
  33. mae angen cadw copi o’r gwiriadau ar gofnodion canolog yr ysgol
  34. mae hefyd angen cadw copi o’r rhestr o ymwelwyr cymeradwy y tu ôl i’r dderbynfa
  35. mae angen i’r ysgol sicrhau fod ymwelwyr yn gadael yr ysgol drwy fynd heibio’r dderbynfa
  36. mae angen i ymwelwyr nodi eu hamser gadael yn y llyfr ymwelwyr
  37. rhaid i ymwelwyr dychwelyd eu bathodyn adnabod i’r dderbynfa
  38. rhaid i aelod o staff hebrwng yr ymwelydd i faes parcio’r staff a sicrhau nad yw’r ymwelydd yn dod yn ôl i safle’r ysgol.

 

 

 

 

Rhannu'r erthygl hon

sylw ar yr adroddiad yma