Astroleg a’r Pasg

28 Mawrth 2016

Gan Eiry Palfrey

Mae Astroleg yn dibynnu ar safle’r Haul a’r Lleuad a’r Planedau yn y ffurfafen, a’u cysylltiad a’i gilydd; ac yn rhyfedd iawn, er bod tadau’r eglwysi wedi gwgu ar astroleg dros y blynyddoedd ( a’i alw’n waith y diafol ) fe benderfynir Y Pasg – yr wyl bwysicaf yn y Calendr Cristionogol hefyd wrth ystyried safle’r Haul a’r Lleuad.

Penderfynwyd hyn yn oes y Pâb Gregory – pan sefydlwyd y Calendr Gregoraidd – a gafodd ei fabwysiadu yng Nghymru a Lloegr ym 1752.

Dethlir y  Pasg yn y Gorllewin ar y Sul cyntaf ar ôl y Lleuad lawn gyntaf sy’n dilyn cyhydnos y Gwanwyn (sef equinox – pan fo’r haul uwchben y cyhydedd – equator – a mae pawb trwy’r byd yn cael 12 awr o ddydd a 12 awr o nos. )  – sef Mawrth 21ain.

OND os yw’r Lleuad Lawn yn disgyn ar y Sul yna dethlir y Pasg ar y Sul canlynnol. – (rhag clasho gyda Gwyl y Bara Croyw – Passover)

Mae eglwysi’r Dwyrain yn dal i ddilyn yr hen Galendr Julian – a mae eu Pasg nhw yn disgyn ar ddyddiadau gwahanol. Weithiau 13 diwrnod yn ddiweddarach, ond dim bob tro (gan ddibynnu ar y Lleuad eto)

Y diwrnod cynharaf y gellir dathlu Sul y Pasg yw Mawrth 22ain ( a ddigwyddodd y tro diwetha yn 1818 – bydd y nesa yn 2285)

A’r Sul diweddara y gellir dathlu’r Pasg yw Ebrill 25ain (digwyddodd ddiwetha yn 1943 – mae’r nesaf ym 2038).

Ac wedi penderfynnu’r Pasg – wedyn gellir penderfynu Dydd Mawrth Ynyd, Dydd Mercher Lludw, Pentecost ayb.

Mae Sulgwyn erbyn hyn yn wyl sefydlog – ond mae’r wyl grefyddol Pentecost o hyd yng nglwm wrth ddyddiad y Pasg.

Yn ddiddorol fe basiodd ein llywodraeth ni i gael Pasg sefydlog ym 1928 fyddai’n syrthio ar y Sul sy’n dilyn yr ail Ddydd Sadwrn ym Mis Ebrill (sef rhywbryd rhwng Ebrill 9fed ac Ebrill 15fed). Ond cyn gweithredu hyn rhaid i Gyngor Egwlysi’r Byd gytuno; a hyd yma…?

Eleni bydd yr Haul yn symud i arwydd Aries ar Fawrth 21ain am 00.48 wedi hanner nos – dechrau’r flwyddyn Astrolegol – felly Blwyddyn Newydd Dda!. Mae Lleuad lawn yn Libra ar Fawrth 23ain – felly mae’r Pasg yn dilyn ar Fawrth 27ain, a dyna pryd fydd y clociau yn symud ymlaen awr hefyd. Mwynhewch eich wyau Pasg!

Tagiau erthygl

Rhannu'r erthygl hon

sylw ar yr adroddiad yma