Arwyddion yr Hydref

11 Medi 2013

Rhowch heibio bethau’r haf, meddai Eirian Dafydd, ac oedi am funud i gymryd golwg ar yr hyn sydd gan yr hydref i’w gynnig.

y_ddraenen_wen

Y ddraenen wen

Efallai bod y dinesydd mabwysiedig yn ei chael yn haws i diwnio i mewn i arwyddion yr hydref na’r un brodorol. Ond i ba bynnag gategori mae un yn perthyn, bydd bellach yn ymateb i droad y rhod. Mae’r dillad haf yn cael eu rhoi heibio a’r siwmperi yn ailymddangos; bydd mwy o gawl a llai o hufen iâ yn y fasged siopau a’r gwres canolog yn cael ei switsio ymlaen wrth i’r tymheredd ddisgyn.

y_dderwen

Y dderwen

Ond os mai dechrau ymateb mae pobl, bu byd natur yn dangos yr arwyddion ers wythnosau. Ddiwedd Awst roedd y gwenoliaid eisoes yn casglu ar y gwifrau gan drydar am y daith hir o’u blaenau. Ac mae’r teloriaid (warblers) yn gadael am wledydd cynhesach. Bu llai a llai o adar du i’w gweld yn y gerddi wrth iddynt guddio yn y llwyni tra’n bwrw eu plu a thyfu rhai newydd. Tawelach hefyd yw’r coed heb ganu parhaus yr adar sy’n nodweddiadol o’r tymor nythu.

O droedio’n dawel yn y goedwig gellir gweld y wiwer yn casglu cnau ar gyfer y gaeaf.  A pha le bynnag y bydd un yn edrych ni ellir ond rhyfeddu at lawnder storfa fwyd byd natur: y mieri’n drwm dan fwyar sy’n cochi a duo wrth aeddfedu, sypiau o aeron coch yn hongian o’r griafolen (rowan tree) a’r ddraenen wen, concyrs aeddfed ar y gastanwydden, y dderwen yn arddangos ei chnwd o fes a bwndeli o hadau yn crogi ar yr onnen.  Mae’r dail yn dechrau troi eu lliw gydag addewid o balet lliwgar cyn bo hir. Yma a thraw mae deilen grin wedi disgyn gan ragflaenu y cawodydd wedi noson o wynt.  Ac ar lawr y goedwig neu ar foncyffion coed a ddisgynnodd mewn gaeafau a fu bydd madarch a phob math o ffyngau yn tyfu’n gyflym.

Os na fuoch am dro yn diweddar, ewch yn awr. Mae byd natur yn ddigon o sioe wrth i’r hydref agosáu.

Tagiau erthygl

Rhannu'r erthygl hon

sylw ar yr adroddiad yma