Arddangosfa’r Adar Gleision yn agor

4 Mawrth 2017

Mae arddangosfa newydd am hanes Clwb Peldroed Caerdydd wedi agor yng nghanol y brifddinas. Cafodd Owen John, un o gefnogwyr selog yr Adar Gleision, gip olwg ar ran Pobl Caerdydd.

Mae’n anodd iawn gen i gredu fod yna ddiwrnod mwy arwyddocaol wedi bod yn hanes chwaraeon Cymru na’r 23ain o Ebrill 1927.

Ar y diwrnod penodol hwnnw bron i 90 mlynedd yn ôl, fe gyflwynwyd Cwpan yr FA i dîm Clwb Pel Droed Dinas Caerdydd o flaen dros 90,000 o bobl yn Stadiwm Wembley. Ychydig oriau yn ddiweddarach, roedd Cwpan yr FA yn croesi Clawdd Offa am Dde Cymru, ac yn gadael Lloegr am y tro cyntaf, a’r tro olaf, yn hanes hir y gystadleuaeth enwog.

Fred Keenor a'r Cwpan FA

Fred Keenor a’r Cwpan FA

Y flwyddyn ganlynol, bu rhaid i wasg Lloegr stopio alw’r gystadleuaeth yn ‘Gwpan Lloegr’, a’i dechrau galw yn ‘Gwpan yr FA’ yn lle; enw sydd wedi sticio am 90 mlynedd ers hynny. Yn anffodus, dyw’r cwpan heb adael ffiniau Lloegr ers y diwrnod hanesyddol hwnnw nôl yn Ebrill 1927.

Straeon chwedlonol

Gorchest hanesyddol clwb y Brifddinas ar y diwrnod hwnnw sydd o dan sylw mewn arddangosfa newydd sbon yn Amgueddfa Stori Caerdydd, Yr Aes, Caerdydd. Mewn gwirionedd, dathliad yw’r arddangosfa o’r hyn a gyflawnodd gwyr 1927, ond mae yna hefyd dipyn o sylw yn cael ei roi i nifer o’r straeon unigryw a chwedlonol sydd yn perthyn i’r gem honno rhwng Caerdydd ac Arsenal.

Gwrando ar y radio

Yn wir, mae yna gymaint a oedd yn unigryw am Rownd Derfynol Cwpan yr FA 1927. Er enghraifft, dyma oedd y tro cyntaf i rownd derfynol gael ei darlledu yn fyw ar y radio, a ceir lluniau rhyfeddol yn yr arddangosfa o 15,000 o bobl yn casglu ym Mharc Cathays yng Nghaerdydd i wrando ar y gem yn fyw ar y radio. Yna ceir sylw yn yr arddangosfa i gapten Caerdydd y diwrnod hwnnw, Fred Keenor, y Cymro wnaeth oresgyn anaf difrifol ym Mrwydr y Somme ym 1916, er gwaetha’r gofidion cynnar na fyddai’n medru cicio pêl byth eto ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf.

Mae’r arddangosfa hefyd yn rhoi cyfle i ymwelwyr fwynhau lluniau o gôl fuddugol Caerdydd y diwrnod hwnnw; gôl anniben lle gwelir ergyd di-nôd blaenwr yr Adar Gleision, Hughie Ferguson, rhywsut yn llithro o dan gorff golwr Arsenal, Dan Lewis, i gefn y rhwyd. Eironi hynny, wrth gwrs, oedd y ffaith fod Dan Lewis yn Gymro balch o’r Rhondda.

Mae’r arddangosfa yn hollol rhad ac am ddim, ac yn un hwyliog a diddorol.

Mae uchafbwyntiau’r arddangosfa yn cynnwys:
• Medalau enillwyr o eiddo’r capten chwedlonol Fred Keenor a’r asgellwr Ernie Curtis
• Crysau’r gêm ar y diwrnod a wisgwyd gan aelodau tîm buddugol 1927
• Rhaglen swyddogol y diwrnod a thocynnau ar gyfer y ffeinal ym 1927 yn Wembley
• Copi maint llawn o’r cwpan FA a enillwyd ym 1927
• Eitemau cofiadwy o 1927 a roddwyd gan gefnogwyr CPD Caerdydd
• Ffotograffau o’r gêm a’r dathliadau buddugoliaethus i’w croesawu adref

I gefnogwr Caerdydd fel fi, roedd hi’n bleser cael crwydro rhai o’r eitemau hanesyddol a oedd ar ddangos. O safbwynt personol, dyma mawr obeithio na fydd angen aros 90 mlynedd arall cyn bod rheswm i ddathlu llwyddiant tebyg i dîm pêl droed y Brifddinas.

Rhannu'r erthygl hon

sylw ar yr adroddiad yma