Ar werth – argraffiadau coll 1977 yr Eisteddfod Genedlaethol

27 Tachwedd 2013

Bydd cyfle i brynu gwaith celf o’r Eisteddfod, sydd wedi bod ar goll ers chwarter canrif, yng Nghaerdydd fis nesaf. Yn oriel BayArt yn Bute Street, ar 3 – 5 Rhagfyr 2013, dan nawdd Capital Law, cynhelir arddangosfa ‘sydyn’ o’r gwaith argraffu sgrîn sidan, lithograffi ac ysgythru. Cynhyrchwyd y cyfres Printiau’r Cyhoeddi gan artistiaid y brifddinas nôl yn 1977 er mwyn dathlu dyfodiad y Brifwyl i Gaerdydd y flwyddyn ganlynol. Mae’r portffolio’n cynnwys gwaith argraffu gan:

Mervyn Baldwin, Paul Beauchamp, Paul Brewer, Evan Charlton, Felicity Charlton, Barrie Cook, Michael Crowther, Geoff Davies, Hugh Evans, Linda Evans, Russell Greenslade, Harry Holland, Tom Hudson, Phil Jennings, Glyn Jones, Eliseo Lagana, Eric Malthouse, Arthur Miles, David Miller, Beverley Napp, Philip Nicol, Chris Orr, Terry Setch, Chris Shurrock a Jeffrey Steele.

Ein Morwyn y Golch gan Chris Orr

Tynnwyd sylw at fodolaeth bosibl y casgliad gan gyfreithiwr sy’n casglu gwaith celf. Cysylltodd Neil Confrey â’r Eisteddfod Genedlaethol ar ôl prynu dau brint mewn oriel yn y brifddinas ganol y 1990au. Ac wedi chwilota, daethpwyd o hyd i flwch mawr pren yn casglu llwch yn swyddfa’r Eisteddfod yng Nghaerdydd. Ynddo roedd printiau amrywiol gan 25 artist.

Yr amcan ar y pryd oedd cynhyrchu cyhoeddiad cyfyngedig o 35 print gan bob un artist, a oedd un ai’n byw neu’n gweithio yng Nghaerdydd, neu â chysylltiad â’r Ysgol Gelf. Wedi’u comisiynu gyda chymorth Cyngor Celfyddydau Cymru i ddathlu cyhoeddi dyfodiad Eiseddfod Genedlaethol 1978 i Gaerdydd, roedd y printiau i’w gwerthu er mwyn codi arian tuag at wobrau celf weledol y Brifwyl.

Yn yr un modd, bydd gwerthiant o’r arddangosfa yn BayArt fis Rhagfyr yn mynd tuag at Adran Celfyddydau Gweledol Eisteddfod Genedlaethol Sir Gâr 2014..

Yn ôl yr artist Glyn Jones, a drefnodd Printiau’r Cyhoeddi yn 1977, roedd gan y fenter ddau amcan. “Y cyntaf i godi arian er mwyn cynyddu gwerth y gwobrau ariannol, “ meddai, “a thrwy hynny, denu mwy o artistiaid i ymgesio yng nghystadleuaeth gelf yr Eisteddfod. Ac yn ail, er mwyn cyflwyno elfen yng nghyhoeddusrwydd yr Eisteddfod yn nodi bod y Brifwyl hon yn mynd i adlewyrchu celf gyfoes ehangach ac, o ganlyniad denu mwy o artistiaid i arddangos.”

Meddai’r llenor Jo Mazelis mewn ysgrif sy’n cydfynd â’r sioe. “Roedd rhai artistiaid yn dod o ddisgyblaethau gwahanol ac mae’r amrywiaeth mewn arddull ac ymagweddu’n dod yn amlw ym mhob un print.”

“Wrth edrych yn ôl, mae modd gweld bod rhai o’r gweithiau yn adelwyrchu tueddiadau a dulliau gweithio cyfoes, tra bod eraill yn achub y blaen ar ddatblygiadau yn y dyfodol, yn anad dim, ail-ymddanogisad paentio îsl a chelfyddyd ffigurol. Yr hyn sy’n glir yw nad oedd y grwp hwn o artistiaid wedi eu cyfyngu cymaint gan faniffestos neu ddamcaniaethau myglyd.

“Mae Printiau’r Cyhoeddi yn dadlennu amrywiaeth o dechnegau ac agweddau tuag at gelfyddyd weledol. Cawsant eu cynhyrchu ar adeg pwysig i’r Eisteddfod, ac i gelfyddyd weledol yng Nghymru. Maen nhw’n gofnod pwysig o’r amser hwnnw, yn mynd y groes i’w gilydd, yn amrywiol ac yn esblygol, fel ag yr oedd hi bryd hynny. Ac y mae hi o hyd.”

Ers cynhyrchu’r printiau mae dau o’r cyfranogwyr, Paul Brewer a Phil Nicol wedi mynd ymlaen i ennill Y Fedal Aur am Gelfyddyd Gain yn yr Eisteddfod Genedlaethol a dau arall Terry Setch a Chris Orr bellach yn aelodau o’r Academi Frenhinol yn Llundain.

Cynhelir Printiau’r Cyhoeddi, dan nawdd Capital Law, ar 3 – 5 Rhagfyr 2013, yn oriel BayArt, Bute Street, Caerdydd. Yn ogystal, cynhelir dangosiad yng nghwmni’r artist Ifor Davies am 6.00pm, nos Fercher, 4 Rhagfyr 2013.

Tagiau erthygl

Rhannu'r erthygl hon

sylw ar yr adroddiad yma